ร่องรอยแห่งประวัติศาสตร์สีทึมใต้ชานชาลาสถานีรถไฟที่คึกคักที่สุดกลางกรุงมิลาน

ล้อรถไฟบดขยี้รางเหล็กเสียงดังสนั่นไม่ขาดสายที่สถานี Centrale ซึ่งเป็นสถานีรถไฟหลักกลางเมืองมิลาน รถไฟเคลื่อนออกจากสถานีขบวนแล้วขบวนเล่าพาผู้คนสัญจรทั้งเส้นทางใกล้และไกล ทั้งไปและกลับ

...แต่ไม่ใช่ทุกคนที่ได้กลับมา

ใต้ชานชาลาสมัยใหม่ ยังมีรางเหล็กรุ่นโบราณและตู้รถไฟไม้เก่าคร่ำครึ ที่นานมาแล้วได้นำพาผู้คนกลุ่มใหญ่เดินทางไปยังสถานที่ที่ไม่มีใครอยากจำ

...เอาชวิตซ์ (Auschwitz).

กันยายน ปีคริสตศักราช 1938 กฎหมายต่อต้านชาวยิวฉบับแรกได้รับการอนุมัติและประกาศใช้อย่างเป็นทางการ ยังผลให้ชาวอิตาเลียนเชื้อสายยิวตกเป็นชนชั้นสองในทันที สิทธิขั้นพื้นฐานในการเรียนและการทำงานถูกถอดถอน ยังรวมถึงมิตรภาพระหว่างผู้คนในสังคมเดิมกลับถูกแทนที่ด้วยความห่างเหินเย็นชาต่อเพื่อนร่วมชาติต่างเชื้อสาย

นับตั้งแต่ปี 1939 เยอรมนี ภายใต้การนำของ "อดอล์ฟ ฮิตเลอร์" ได้เข้ารุกรานหลายประเทศในยุโรปเพื่อแผนการกวาดล้างชาวยิวให้สิ้น และอิตาลีภายใต้การนำของ "เบนิโต มุสโสลินี" ก็ได้ประกาศตัวเป็นสหายร่วมรบเคียงบ่าเคียงใหล่กับเยอรมนีในวันที่ 10 มิถุนายน1940 เป็นการเข้าร่วมสงครามโลกครั้งที่สองอย่างเป็นทางการพร้อมกับฝันร้ายขั้นกว่าของชาวยิวบนแดนพิซซ่านี้

ปลายปี 1943 หลังจากรถขบวนแรกนำชาวยิวนับพันออกจากกรุงโรมไปยังค่ายกักกันเอาชวิตซ์ สถานีรถไฟกลางกรุงมิลานก็รับช่วงส่งต่อผู้โดยสารไปยังปลายทางแห่งเดียวกัน

เป็นเวลาล่วงเลยมากว่าครึ่งศตวรรษหลังรถไฟขบวนสุดท้ายนำพาผู้คนพร้อมโชคชะตาไปสู่แคมป์ที่ Bolzano ภายหลัง Auschwitz ถูกทำลายลง สถานีรถไฟแห่งเดิมยังคงอยู่พร้อมภาพความทรงจำมืดหม่นแห่งอดีตข้างใต้ความอลหม่านของปัจจุบันกาลด้านบน

Shoah หรือที่คนรู้จักกันในชื่อ Holocaust คือการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ชาวยิวครั้งประวัติศาสตร์นำโดยพรรคนาซีแห่งเยอรมนีในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ซึ่งได้พรากลมหายใจของผู้คนราว11ล้านคนไป หนึ่งในหลักฐานความโหดร้ายที่ยังคงอยู่จนถึงทุกวันนี้คือ The Shoah Memorial of Milan และเป็นสถานที่เดียวที่เคยถูกใช้เพื่อเนรเทศชาวยิวออกจากเมืองซึ่งยังคงอยู่จนถึงปัจจุบัน เดิมทีเป็นสถานที่จัดการและบรรจุพัสดุไปรษณีย์ข้างใต้สถานี Centrale แต่ระหว่างปี ค.ศ.1943-1945 ได้ถูกใช้เพื่อพาชาวยิวขึ้นรถขนสัตว์ก่อนนำขึ้นไปต่อกับหัวรถไฟด้านบนเพื่อมุ่งหน้าสู่ค่ายกักกันที่นาซีสร้างขึ้นเพื่อรองรับกระบวนการกำจัดชาวยิว

สิ่งแรกที่เจอเมื่อผ่านทางเข้าคือกำแพงจารึกข้อความ "Indifferenza" ตัวโต หมายถึงความเพิกเฉยที่ผู้ไม่ถูกกระทำได้เคยมีต่อผู้ถูกกระทำอันเป็นหนึ่งในเหตุของโศกนาฏกรรมครั้งประวัติศาสตร์

ก่อนเข้าถึงส่วนจัดแสดงจะต้องชำระค่าเข้าชม 10 ยูโร หากเป็นนักเรียนไม่ว่าจะอายุเท่าไรพกบัตรนักเรียนหรือไม่จะได้ส่วนลดราคาครึ่งหนึ่ง ถัดไปคือห้องชมภาพยนตร์ทรงเหลี่ยมตั้งกระจัดกระจายเป็นแถวรวม 7 ห้อง แสดงหลักฐานการมีอยู่จริงของความโหดร้านผ่านเรื่องราวในวีดีโอ

กลิ่นอับอวลชวนให้อึดอัดในขบวนรถไฟไม้เก่าคร่ำ มีเพียงช่องลมเล็กๆเชื่ิอมต่อระหว่างพื้นที่ภายในและอากาศภายนอกหากไม่นับประตูบานใหญ่ที่ถูกปิดสนิทเมื่อครั้งใช้งานบรรทุกชาวยิวบนเส้นทาง Milano - Auschwitzแสงไฟเบาบางจากพวงหรีดภายในขบวนส่องให้เห็นสภาพทึมทึบภายในที่เคยเหม็นคลุ้งไปด้วยสิ่งปฏิกูลจากร่างกายมนุษย์เมื่อถูกจำกัดอิสรภาพตลอดการเดินทางยาวนานกว่าหนึ่งสัปดาห์

รายชื่อผู้ถูกเนรเทศจากบ้านเกิดปรากฏขึ้นมาอย่างต่อเนื่องบนจอสกรีนบนผนังด้านหนึ่งด้วยความเคารพ เบื้องหน้าคือรางเหล็กและแผ่นจารึกช่วงเวลาในแต่ละครั้งที่ขบวนรถมุ่งหน้าสู่ปลายทาง แสงสว่างส่องลงมาจากช่องเปิดของรางลิฟท์ที่เคยใช้นำขบวนตู้ขนคนไปเชื่อมกับหัวรถจักรบนชานชาลาเบื้องบน สุดทางเดินนำไปสู่ห้องเงียบทรงกรวยคว่ำเพื่อให้ระลึกและทบทวนถึงเรื่องราวทั้งหมดที่ได้รับรู้มาจากการจัดแสดง

ฉันเดินกลับออกมาจากความเงียบงันภายในอาคารสู่ความอึกทึกภายนอกก่อนก้าวขึ้นสถานีรถไฟเพื่อเดินทางกลับที่พัก แม้ส่วนจัดแสดงจะไม่ได้ใหญ่โต แต่หลักฐานที่จับต้องได้จากความเจ็บปวดในอดีตก็มากพอที่จะทำให้คนจากอีกซีกโลกที่แทบจะไม่มีความเชื่อมโยงกับ Holocaust จะรู้สึกอาลัยกับเรื่องราวทั้งหมด การคงอยู่ของสถานที่เพื่อการระลึกถึงความหลังแห่งความโหดร้ายนี้ไม่เพียงเพื่อบันทึกประวัติศาสตร์เท่านั้น แต่ยังส่งผ่านร่องรอยแห่งอดีตให้คนรุ่นใหม่ในทุกเชื้อชาติได้เรียนรู้ ยอมรับ และปรับปรุง เพื่อช่วยกันสร้างสังคมแห่งความเท่าเทียมและการอยู่ร่วมกันอย่างสันติบนโลกใบเดิม

(Published in culumn Travelogue, The Cloud magazine, 24th Nov 2018 https://readthecloud.co/the-shoah-memorial-of-milan/)

#สงครามโลก #สงครามโลกครั้งที่2 #มิลาน #อิตาลี #รถไฟ #ประวัติศาสตร์ #เอาชวิตซ์ #WorldWar2 #Milan #Italy #Auschwitz #darktourism