นักบินจากเลโซโท เล่าเรื่องการปิดเมืองในประเทศเกือบสุดท้ายในโลกที่พบผู้ติดเชื้อ Covid-19
- Nitita Chen
- Jul 16, 2020
- 2 min read
Updated: Aug 17, 2022
“จะว่าไปฉันก็ภูมิใจนะที่ประเทศเลโซโทของฉันเป็นเพียงไม่กี่ประเทศที่มีจำนวนผู้ติดเชื้อเป็นศูนย์...อย่างน้อยก็บนแผนที่”
เพื่อนชาวเลโซโทกล่าวกับฉันในเดือนเมษายน การพัฒนาของหลายเว็บไซท์เพื่ออัพเดทข้อมูลแบบ real time ของผู้ติดเชื้อตามส่วนต่างๆของโลก ทำให้ดินแดนที่ไม่ค่อยเป็นที่รู้จักกลับมาเป็นที่สนใจ และหนึ่งในประเทศที่เป็นเพียงจุดสีเทาเล็กๆโดดเด่นมานานท่ามกลางพื้นที่สีแดงแสดงข้อมูลประเทศที่มีการระบาดของโรค Covid-19…คือประเทศเลโซโท (Lesotho)
แผนที่แสดงการระบาดของ Covid-19
Photo: covidvisualizer.com
แม้จนถึงปัจจุบัน เลโซโทอาจไม่ใช่ประเทศที่มีการแพร่ระบาดเป็นศูนย์อีกต่อไป แต่ผู้ติดเชื้อรายแรกก็เพิ่งถูกตรวจพบอย่างเป็นทางการในวันที่ 13 พฤษภาคม 2020 จากกลุ่มผู้เดินทางกลับมาจากประเทศแอฟริกาใต้และซาอุดิอารเบีย(1) นับว่าเป็นประเทศสุดท้ายในทวีปแอฟริกาที่พบผู้ติดเชื้ออย่างเป็นทางการ และเป็นประเทศที่ 213 ในโลก จนผ่านพ้นเดือนมิถุนายน ตัวเลขผู้ติดเชื้อก็ยังมีเพียง 27 ราย จากจำนวนประชากรทั้งประเทศราว 2 ล้านคน และไม่มีผู้เสียชีวิตเลยซักรายเดียว
ในขณะที่ทั่วโลกต่างกำลังจับตามองการแพร่ระบาดในกลุ่มประเทศมหาอำนาจและประเทศขนาดใหญ่ ฉันก็อดไม่ได้ที่จะสอบถามเพื่อนสนิทจากเลโซโทถึงชีวิตภายในประเทศที่ไม่ค่อยเป็นที่รู้จักนี้
...และชีวิตของเขา
ชีวิตที่สะดุด
ปีเตอร์เป็นชาวเลโซโทโดยกำเนิด และมีความฝันที่จะเป็นนักบิน แต่เมื่อประเทศบ้านเกิดเล็กๆล้อมรอบด้วยขุนเขาและแผ่นดินของประเทศแอฟริกาใต้นี้ปราศจากสายการบินแห่งชาติ การไล่ตามฝันในต่างแดนก็เป็นเพียงตัวเลือกเดียว แต่ถึงจะมีความสามารถแค่ไหน พ่วงด้วยปริญญาสองใบจากสองประเทศในสองซีกโลกที่ทั่วโลกยอมรับ แต่ข้อเท็จจริงที่มีน้ำหนักมากกว่า คือหนังสือเดินทางจากประเทศโลกที่สามด้อยพัฒนานั้นไม่ได้เป็นที่ยอมรับเท่าไรในสากลโลก
หลังจากที่เคยมีสายการบินมาแล้ว 2 แห่งในประเทศเลโซโท Mahahlaula Airlines(2) ก็กำลังจะเป็นสายการบินแห่งใหม่แห่งเดียวของประเทศ และเป็นความภาคภูมิใจของชาติ เพราะธุรกิจนี้คือสตาร์ทอัพสายเลือดเลโซโท 100% ต่างจากธุรกิจในประเทศส่วนมากซึ่งถือครองโดยชาวต่างชาติ หลังจากไปใช้ชีวิตที่เมืองจีนมานาน ปีเตอร์ก็กลับมายังเมืองมาเซรู (Maseru) เมืองหลวงของประเทศ เพื่อมาเป็นที่ปรึกษาในการเปิดให้บริการของสายการบินนี้ในปี 2019 และในที่สุดสายการบินน้องใหม่ก็ได้รับใบอนุญาติให้ดำเนินการได้ในเดือนกุมภาพันธ์ 2020
เครื่องบินของสายการบินน้องใหม่ Mahahlaula Airlines
Photo: Peter/ Copyright 2020
“...แล้วเราก็ปิดประเทศตั้งแต่ 29 มีนาคม ตอนนั้นยังไม่เจอผู้ติดเชื้อซักคนด้วยซ้ำ”
เนื่องจากมีชายแดนทั้งหมดติดกับประเทศแอฟริกาใต้ที่มีจำนวนผู้ติดเชื้ออย่างเป็นทางการสูงที่สุดในทวีป เลโซโทจึงประกาศปิดประเทศ ปิดพรมแดน ตั้งแต่ยังไม่มีรายงานการแพร่ระบาดของโรคแม้เพียงรายเดียว การเดินทางระหว่างเมืองเป็นสิ่งต้องห้าม ธุรกิจถูกปิด ซูเปอร์มาร์เก็ตสามารถเปิดบริการได้เพียงวันละ 6 ชั่วโมง ตั้งแต่ 8 โมงเช้า ถึงบ่าย 2
“...แต่ซูเปอร์มาร์เก็ตก็ยังต้องจำกัดจำนวนคนเข้า กว่าจะได้ซื้อของทีก็ต้องต่อแถวรอหน้าประตูนานมาก กลายเป็นว่าข้างในร้านรักษาระยะห่างระหว่างบุคคลได้ แต่ข้างนอกกลับแออัด เป็นอย่างนี้ไปทั้งเดือนเมษายน”
ผู้คนต่อแถวเพื่อรอเข้าซื้อสินค้าในซูเปอร์มาร์เก็ตซึ่งจำกัดจำนวนลูกค้า
Photo: Peter/ Copyright 2020
สำหรับชาวเลโซโทที่มีโอกาสออกไปใช้ชีวิตที่ต่างประเทศเป็นเวลานาน แน่นอนว่าปีเตอร์ไม่ใช่คนระดับล่าง ผลกระทบจากการปิดเมืองทำให้ธุรกิจให้เช่าพื้นที่เพื่อการพาณิชย์ของเขาขาดรายได้ แต่เขาก็ยังมีทรัพย์สินพอที่จะประคองชีวิตต่อไปได้อย่างไม่ลำบากอีกพักใหญ่ๆ ต่างกับอีกหลายคนในประเทศนี้ที่หล่อเลี้ยงลมหายใจด้วยรายได้จากการขายแรงงาน
“...พอปิดเมือง โรงงานก็ต้องปิด”
นอกจากน้ำ เพชร และพืชเศรษฐกิจน้องใหม่อย่างกัญชา ที่เป็นสินค้าส่งออกที่สำคัญของประเทศ เลโซโทยังเป็นหนึ่งในผู้ผลิตเครื่องนุ่งห่มรายใหญ่ที่สุดในกลุ่มประเทศ Sub-Saharan Africa(3) ชนชั้นกรรมาชีพที่นี่ หากเป็นผู้หญิงส่วนมากก็จะอยู่ในอุตสาหกรรมสิ่งทอ แต่ตั้งแต่มีการปิดเมือง โรงงานสิ่งทอซึ่งโดยมากมีเจ้าของเป็นคนเชื้อสายจีนจากจีนแผ่นดินใหญ่หรือเกาะใต้หวันก็ต้องปิดตัวลงอย่างไม่มีกำหนด ส่งผลกระทบต่อแรงงานที่ต้องขาดรายได้ รัฐจึงเข้ามาช่วยเหลือด้วยเงินชดเชยเป็นเวลา 3 เดือน เดือนละ 800 Maloti(4) (1,500 บาท) ซึ่งใกล้เคียงกับรายได้ที่แรงงานได้รับตามปกติจากนายจ้าง แต่ก็เป็นความช่วยเหลือที่ให้กับแรงงานตามโรงงานเท่านั้น ในขณะที่พนักงานในภาคส่วนธุรกิจอื่นยังต้องพึ่งตนเองต่อไป
โรงงานสิ่งทอที่ประเทศเลโซโทในภาวะปกติ
(Photo: K. Kendall, Portland/ CC BY 2.0 (commons.wikimedia.org)
“...และคนที่ทำงานอยู่นอกประเทศก็ลักลอบกลับเข้ามา”
ในประเทศที่ขาดเสถียรภาพทางการเมืองนี้ เป็นเรื่องปกติที่จะเกิดปัญหาสมองไหล เพื่อนของปีเตอร์จำนวนมากย้ายไปทำงานในบริษัทเอกชนที่ประเทศแอฟริกาใต้ เช่นเดียวกับชาวเลโซโทอีกมากมายที่คาดหวังอนาคตที่ดีกว่า โดยเฉพาะเมื่อประเทศเพื่อนบ้านที่เจริญกว่าเสนอให้สัญชาติฟรีแก่ชาวเลโซโทที่มีความสามารถ โรคระบาดอาจทำให้คนเหล่านี้มีรายได้ที่ลดลงหรือไม่ได้รับโบนัสปลายปี แต่ไม่ได้ส่งผลกระทบหนักเช่นที่เกิดกับเพื่อนร่วมชาติชั้นรากหญ้าที่ไปขายแรงงานในเหมืองแร่ที่ประเทศแอฟริกาใต้เพราะค่าแรงที่จูงใจกว่าภาคเกษตรกรรมในประเทศ ช่วงต้นที่ประเทศแอฟริกาใต้ประกาศปิดประเทศและปิดพรมแดน แรงงานเหมืองแร่ชาวเลโซโทซึ่งว่างงานบางส่วนที่ต้องการกลับประเทศจึงคั่งค้างอยู่ตามด่านชายแดน บางส่วนก็แอบลักลอบกลับเข้าเมืองอย่างผิดกฎหมาย
“...เพื่อนของฉันที่ทำธุรกิจก็ต้องปลดพนักงานออก”
เมื่อปราศจากเงินกระตุ้นเศรษกิจจากภาครัฐ หรือเงินกู้ปลอดดอกเบี้ย ผลกระทบจากห่วงโซ่ของการขาดรายได้และไร้การจับจ่ายคือความต้องการซื้อที่ลดลง และลงเอยด้วยการล้มตายลงของธุรกิจขนาดย่อย
ท้องถนนว่างเปล่าในเมืองมาเซรู
Photo: Mosotho Oa Lesotho/ Copyright 2020
ย่านร้านค้าในเมืองมาเซรูที่ว่างเปล่าหลังการประกาศปิดเมือง
Photo: Mosotho Oa Lesotho/ Copyright 2020
“...อันที่จริงสายการบินก็จะเริ่มเปิดตารางบินเดือนเมษายน แต่ก็ต้องหยุดไปก่อน”
เครื่องบินความจุผู้โดยสาร 12 ที่นั่งของ Mahahlaula Airlines ฟังดูเล็กจนน่าตกใจสำหรับคนจากประเทศที่อุตสาหกรรมการบินเฟื่องฟูมากอย่างประเทศไทย แต่สำหรับประเทศเลโซโท การบินถือเป็นเรื่องใหม่ อีกทั้งลานบินของสนามบินขนาดเล็กในประเทศก็ไม่เหมาะกับเครื่องบินที่ขนาดใหญ่กว่านั้น สายการบินต้องทดลองเปิดให้บริการซัก 1 ปี จึงสามารถทราบปริมาณความต้องการที่แท้จริงของผู้บริโภค แต่ตอนนี้ก็ยังดำเนินการได้เพียงการขนส่งแบบเช่าเหมาลำ พร้อมๆกับประชาสัมพันธ์และหาพันธมิตรทางการค้าไประหว่างที่การให้บริการอย่างเต็มรูปแบบยังไม่สามารถทำได้
ส่วนบริการภาคพื้นดินของ Mahahlaula Airlines ขณะยังไม่เปิดให้บริการ
Photo: Peter/ Copyright 2020
ชีวิตที่จำกัด
“...พอปิดประเทศ ฉันก็ไปฝึกบินที่ประเทศแอฟริกาใต้ไม่ได้แล้ว”
หลังจากได้รับใบอนุญาตขับเครื่องบินส่วนตัว(Private pilot licence: PPL)จากสหราชอาณาจักรในปี 2012 ปีเตอร์ยังคงพยายามไปให้ถึงฝันที่จะได้ขับเครื่องบินพาณิชย์ แต่ระหว่างทางที่ปราศจากทางลัดนั้นมันก็ช่างขรุขระคดเคี้ยวและวกวน เส้นทางสู่อาชีพนักบินพาณิชย์ของเขาเริ่มต้นอีกครั้งในปี 2018 เขาต้องสอบข้อเขียน และสะสมชั่วโมงบินที่สนามสอบในประเทศแอฟริกาใต้ เพียงอีกนิดเดียวปีเตอร์ก็จะได้รับใบอนุญาติเป็นนักบินพาณิชย์(Commercial pilot licence: CPL) และมีงานรองรับแล้วในโรงเรียนสอนการบินของชาวจีนที่ประเทศแอฟริกาใต้ แต่ความฝันของเขาต้องเลื่อนออกไปอย่างไม่มีกำหนดจากการปิดพรมแดน ซึ่งอนุญาตให้แค่การสัญจรเพื่อขนส่งสินค้าเท่านั้นที่ผ่านเข้าออกระหว่างประเทศได้
ทัศนียภาพของประเทศเลโซโทระหว่างทางสู่ประเทศแอฟริกาใต้
Photo: Peter/ Copyright 2020
“...อาหารส่วนใหญ่เราก็นำเข้าจากประเทศแอฟริกาใต้เนี่ยแหละ เพราะยังขนส่งได้ก็เลยมีอาหารพอกิน ส่วนอาหารต่างแดนจากที่ไกลๆ เราไม่ค่อยนิยมหรอก ถึงนำเข้าไม่ได้ก็ไม่ใช่ปัญหาอะไร”
ประเทศเลโซโทผลิตอาหารได้ไม่เพียงพอกับความต้องการ และต้องพึ่งพาอาหารจากต่างประเทศเป็นหลักถึงราว 70% แต่เมื่อยังสามารถนำเข้าอาหารจากประเทศข้างเคียงได้ ปัญหาการขาดแคลนอาหารจึงมีแค่ในช่วงแรกของการปิดเมืองจากการกักตุนสินค้าเพราะความตื่นตระหนกของผู้คน แต่หลังจากนั้น อาหารตามร้านค้าก็กลับมาสู่ภาวะปกติ
“...ถ้าไม่เลือกกินเนื้อสัตว์แล้ว ทางเลือกราคาถูกที่นี่มีเยอะมากเลยนะ แถมหลายคนก็ปลูกผักกินเอง ถึงรายได้จะน้อย แต่ถ้าอยู่อย่างพอเพียงมันก็อยู่ได้”
ถึงอาหารตามซูเปอร์มาร์เก็ตจะไม่ได้ขาดแคลน รวมถึงอาหารหลักจำพวก Mealie Meal (แป้งข้าวโพด) ขนมปัง นม และชา ก็มีราคาถูกมาก แต่ผลกระทบจากการปิดเมือง ทำให้หลายคนขาดแคลนเงินทุนหมุนเวียนในชีวิตประจำวัน ปีเตอร์และผู้คนส่วนมากปลูกผักสวนครัวในรั้วบ้านไว้กินเอง ซึ่งเป็นประโยชน์อย่างยิ่งในยามยาก แต่อีกหลายๆคนก็ไม่สามารถพึ่งพาตัวเองได้ในระดับนั้น ยังดีที่ได้รับความช่วยเหลือจากนานาชาติรวมถึงองค์กรไม่แสวงหาผลกำไรในการจัดสรรอาหารให้แก่ผู้ยากไร้ในประเทศเลโซโท
“...ส่วนบริการส่งอาหาร เรามีแต่แบบง่ายๆ ง่ายมากๆ ออนไลน์อะไรนี่ไม่มีหรอก”
ระหว่างการปิดเมืองในเดือนเมษายน ร้านอาหารถูกสั่งห้ามจำหน่าย ไม่เพียงแต่การนั่งทานในร้าน แต่การซื้อกลับบ้านหรือบริการส่งถึงบ้านก็ล้วนไม่มี จะมีก็แต่พวกพ่อครัวแม่ครัวอิสระที่ปรุงอาหารในพื้นที่ส่วนตัวและให้ลูกค้ามารับไปเองในบางช่วงเวลา
ชาวเลโซโทนิยมปลูกผักสวนครัวไว้กินเอง
Photo: Peter/ Copyright 2020
ผู้คนเดินทางกลับบ้านหลังซื้อสินค้าอุปโภคบริโภค
Photo: Mosotho Oa Lesotho/ Copyright 2020
“...ถนนข้างนอกนั่นโล่งทีเดียว ไม่ใช่แค่เพราะคนกลัวโรคระบาด แต่ยังกลัวทหารด้วย”
ท้องถนนในเมืองต่างว่างเปล่าและเงียบเชียบหลังการประกาศเคอร์ฟิว ไม่ใช่เพียงความหวาดกลัวต่อเชื้อไวรัส แต่ผู้คนที่เคยได้รับบทเรียนจากสถานการณ์เคอร์ฟิวครั้งก่อนๆ ต่างหวาดกลัวต่อกำลังทหารที่รักษาการณ์อยู่ตามท้องถนน มาตรการเว้นระยะห่างทางสังคมถูกนำมาบังคับใช้ในการเดินทาง รถแท๊กซี่ที่ปกติสามารถรับผู้โดยสารได้ถึง 4 คน เหลือเพียง 2 คน รถสองแถวจุผู้โดยสารได้มากที่สุดเพียง 9 ที่ จากเดิมที่ 15 ที่
“...ถึงจะลำบากหน่อย แต่ฉันก็ค่อนข้างประทับใจนะที่เห็นคนส่วนมากยอมสวมหน้ากากอนามัย เพราะมันไม่เคยอยู่ในวัฒนธรรมของเราเลย”
ท้องถนนในเมืองมาเซรูที่ว่างเปล่าหลังประกาศปิดเมือง
Photo: Mosotho Oa Lesotho/ Copyright 2020
ย่านร้านค้าในเมืองมาเซรูที่ว่างเปล่าหลังประกาศปิดเมือง
Photo: Mosotho Oa Lesotho/ Copyright 2020
“...ตอนนี้ก็เริ่มหนาวแล้ว ยิ่งคนต้องอยู่บ้าน บ้านยิ่งต้องอุ่น ฉันเห็นคนต่อแถวซื้อพาราฟินยาวเหยียดเลย”
เดือนเมษายนที่อากาศกำลังเริ่มอุ่นขึ้นทางซีกโลกเหนือ แต่ทางซีกโลกใต้กำลังเข้าสู่ฤดูหนาว หน้าหนาวในเมืองมาเซรูอาจไม่ถึงกับมีหิมะตกเหมือนพื้นที่สูงทางตะวันออกของประเทศ แต่อุณหภูมิก็ลดลงใกล้ศูนย์องศาในตอนกลางคืน ปีเตอร์เตรียมฟืนไว้สำหรับก่อไฟในเตาผิง แต่ไม่ใช่ทุกครอบครัวจะมีกำลังทรัพย์พอที่จะติดตั้งเตาผิงภายในที่พักเช่นเขา พาราฟินคือทางเลือกของวัตถุดิบให้ความอบอุ่นราคาถูกที่สุด ทั้งยังใช้หุงอาหารได้ ในภาวะปกติสามารถหาซื้อได้ตามร้านค้าทั่วไป แต่ด้วยการจำกัดเวลาเปิดให้บริการของร้านค้าและมาตรการเว้นระยะห่างทางกายภาพ จึงเกิดฝูงชนมาตั้งกลุ่มรอก่อนร้านเปิดเพื่อให้สามารถซื้อหาได้ทันการณ์ ถึงแม้ว่าพาราฟินจะสามารถหาซื้อได้ตามปั๊มน้ำมันซึ่งเปิดตลอด 24 ชั่วโมงแม้ในยามเคอร์ฟิว แต่ปั๊มน้ำมันก็ไม่ได้มีถี่แทบทุกหัวมุมถนนแบบประเทศไทย รถสาธารณะก็เปิดให้บริการถึงเพียงบ่ายสอง ทำให้การเข้าถึงพลังงานราคาถูกนี้เป็นเรื่องลำบากสำหรับชนชั้นล่างที่ไม่มีรถยนตร์เป็นของตัวเอง
ผู้คนต่อแถวรอซื้อพาราฟิน
Photo: Mosotho Oa Lesotho/ Copyright 2020
“…คนส่วนใหญ่ติดตามข่าวสารกันทางวิทยุ คนที่จ่ายค่าอินเตอร์เน็ตไหวก็เรียนหรือทำงานออนไลน์ได้”
ในวันที่การเป็นนักบินอาชีพยังไม่ใช่ปัจจุบัน อาชีพหลักของปีเตอร์คือการสอนภาษาอังกฤษทางไกลให้มหาวิทยาลัยในประเทศจีน เขามีค่าใช้จ่ายราว 2,000 Maloti หรือ 3,650 บาท ในการเข้าถึงอินเตอร์เน็ตแบบไม่จำกัดต่อเดือน ซึ่งนับว่าแพงมากสำหรับประเทศยากจน หากเป็นแพ๊คเกตที่ถูกหน่อย ก็จะอยู่ที่ 700 Maloti หรือ 1,275 บาท สามารถใช้งานอินเตอร์เน็ตได้ 20 GB คนที่มีรายได้น้อยอาจไม่สามารถเข้าถึงโปรแกรมที่มีการใช้งานอินเตอร์เน็ตสูงเพื่อเรียนหรือทำงานทางไกลได้ระหว่างการปิดเมือง แอปสนทนาพื้นฐานอย่าง WhatsApp จึงมีประโยชน์อย่างยิ่งในการส่งงาน ส่งการบ้าน หรือติดต่อผู้คนผ่านข้อความเสียง
ชาวเลโซโทที่มีกำลังจ่ายสามารถใช้งานอินเตอร์เน๊ตได้อย่างไม่จำกัด
Photo: Peter/ Copyright 2020
“...หลังปิดเมืองมาเดือนกว่า เราไม่พบผู้ติดไวรัสโคโรนาเลย แล้วพอผ่อนคลายมาตรการปิดเมือง ผู้ติดเชื้อคนแรกก็ถูกตรวจพบในวันที่ 13 พฤษภาคม และพบมากขึ้นอีกหน่อยหลังจากนั้น แต่เราก็ไม่ได้กลับไปปิดเมืองอีก”
หลังจากวันที่ 5 พฤษภาคม มีการผ่อนคลายมาตรการปิดเมือง นักเรียนและนักศึกษาในชั้นปีสุดท้ายของระดับมัธยมและมหาวิทยาลัยสามารถกลับไปเรียนในสถานศึกษาได้ภายใต้การปฏิบัติตามมาตรการทางสาธารณสุข โต๊ะนักเรียนถูกวางเว้นระยะห่าง โปสเตอร์ให้ข้อมูลเกี่ยวกับโรคระบาดถูกนำมาติดไว้ในบริเวณที่เห็นได้ชัด แม้ว่าประเทศนี้จะไม่ได้มีงบประมาณมากมาย หรือเทคโนโลยีทันสมัยในการป้องกันโรค แต่สิ่งประดิษฐ์ที่ใช้งานได้จริงและสามารถทำได้เองจากวัสดุหลังบ้านอย่างแท่นล้างมือโดยใช้เท้าเหยียบก็ถูกนำมาติดตั้งตามโรงเรียน ร้านอาหารกลับมาเปิดแต่ต้องปิดภายใน 4 โมงเย็น และยังไม่สามารถให้ลูกค้านั่งทานในร้านได้ พนักงานบริษัทกลับไปทำงานตามปกติ ยกเว้นแต่โรงงานที่ยังไม่สามารถกลับมาดำเนินกิจการได้
“...ในวิกฤติทั้งหมด ฉันว่ามันก็มีข้อดีนะ ร้านค้าท้องถิ่น ย่านการค้า หรือห้างสรรพสินค้าที่นี่ไม่เคยมีลูกค้ามากขนาดนี้มาก่อนเลย ก่อนหน้านี้พอถึงวันหยุด คนที่มีเงินก็จะขับรถไปซื้อของ ไปเที่ยวเล่นที่ประเทศแอฟริกาใต้ แต่หลังจากปิดประเทศ คนก็หันมาใช้บริการธุรกิจในชุมชนมากขึ้น แค่เดือนพฤษภาคม ร้านค้าพวกนั้นก็น่าจะมีรายได้ชดเชยกับที่หายไปตอนต้องปิดกิจการในเดือนเมษายนแล้ว”
นักเรียนกลับไปเรียนหนังสือหลังการผ่อนคลายมาตรการปิดเมือง
Photo: Mosotho Oa Lesotho/ Copyright 2020
สื่อประชาสัมพันธ์เรื่อง Covid-19 จาก Government of Lesotho
รูปแบบของแท่นล้างมือโดยใช้เท้าเหยียบที่ติดตั้งตามโรงเรียน ทำจากวัสดุซึ่งหาได้ง่ายในพื้นที่
Photo: hero-in-my-hood.co.za
ชีวิตกับโรคระบาด
“...ฉันรู้ว่ามันไม่น่าเชื่อว่าทั้งประเทศจะมีคนติดไวรัสเพียงแค่นี้ แต่เราก็ตรวจหาเชื้อกันจริงๆนะ”
ถึงตัวเลขอย่างเป็นทางการและตัวเลขอย่างเป็นความจริงมักมีปัจจัยที่ส่งผลกระทบให้ไม่ตรงกัน แต่เลโซโทก็มีการตรวจสอบหาผู้ติดเชื้อ ซึ่งแม้ว่าจะต้องส่งตัวอย่างของผู้เข้าข่ายเฝ้าระวังที่เดินทางกลับมาจากต่างประเทศไปตรวจไกลถึงประเทศแอฟริกาใต้(5) และรายงานจากทั้งคลินิก โรงพยาบาล และสถานกักตัวก็ไม่มีรายงานการตรวจพบผู้ป่วยต้องสงสัย ปีเตอร์จึงเชื่อว่าผู้ติดเชื้อในความเป็นจริงก็น่าจะยังอยู่ในจำนวนน้อยมาก
“...และเราก็มีบทเรียนจากตอนที่เอดส์และวัณโรคระบาดด้วยน่ะ”
ด้วยประสบการณ์จากการจัดการกับโรคระบาดรุนแรงในอดีต โดยเฉพาะวัณโรคที่มีคลินิกพร้อมอยู่แล้ว พอมีการระบาดของ Covid-19 ก็แค่เปลี่ยนจากศูนย์การรักษาวัณโรคมาเป็นศูนย์การรักษา Covid-19
ท้องถนนที่ว่างเปล่าในเมืองมาเซรูเมื่อมีการปิดเมือง
Photo: Mosotho Oa Lesotho/ Copyright 2020
“...อุปกรณ์การแพทย์ส่วนหนึ่งก็มีต่างชาติบริจาคมาให้เรา”
ด้วยความผูกพันกับประเทศจีน ปีเตอร์จึงรู้สึกปลาบปลื้มเมื่อทราบข่าวการบริจาคเวชภัณฑ์ อันประกอบด้วย อุปกรณ์การตรวจหาเชื้อไวรัส หน้ากากอนามัย และชุดปลอดเชื้อ PPE ซึ่งเป็นความช่วยเหลือโดยมูลนิธิแจ๊ค หม่า(6) จากประเทศที่เริ่มต้นต่อสู้และเรียนรู้โรคร้ายนี้ก่อนใครๆ นำส่งโดยสายการบินเอธิโอเปียน ซึ่งได้สิทธิ์ในการขนส่งเวชภัณฑ์เหล่านี้จากเมืองจีนสู่ 54 ประเทศในทวีปแอฟริกา และเพราะอยู่ในวงการการบิน ปีเตอร์จึงรู้ถึงศักยภาพด้านการขนส่งสินค้าทางอากาศของสายการบินนี้ และข้อเท็จจริงอีกอย่างว่า นี่เป็นสายการบินจากทวีปแอฟริกาเพียงแห่งเดียวที่ยังคงเปิดเส้นทางระหว่างประเทศสู่จีนในวันที่สายการบินจากเกือบทั่วโลกยุติการเดินทางเมื่อครั้งแดนมังกรถูกคุกคามอย่างหนักจากไวรัสโคโรนาและยังไม่สามารถควบคุมสถานการณ์ได้ นอกจากประเทศจีนแล้ว เลโซโทก็ยังได้รับความช่วยเหลือทางการแพทย์จากอีกหลายหน่วยงานทั่วโลก
“...ตอนนี้เราเลยมีแล๊บ มีชุดตรวจหาเชื้อ แต่ก็ยังขาดบุคลากรที่ทำเป็น และก็คงมีเหตุผลอื่นๆอีกที่ต้องส่งตัวอย่างไปตรวจไกลถึงต่างแดน...”
ตั้งแต่วันที่ 24 มิถุนายน ในที่สุดประเทศเลโซโทก็สามารถตรวจวิเคราะห์หาเชื้อไวรัส Covid-19 เองได้โดยหน่วยงานภายในประเทศ ถึงแม้จะยังดำเนินการได้อย่างจำกัด(7)
“...และตั้งแต่วันนั้น เราก็เลยพบผู้ติดเชื้อรายวันมากขึ้นเรื่อยๆ”
แจ๊ค หม่า
Photo: World Economic Forum from Cologny, Switzerland/ CC BY-SA (commons.wikimedia.org)
จนถึงวันนี้ แม้เลโซโทจะยังตรวจพบจำนวนผู้ติดเชื้ออย่างเป็นทางการน้อยมาก แต่ตราบใดที่การแพร่ระบาดยังไม่จบลงก็ยังไม่อาจวางใจได้ สิ่งที่ท้าทายที่สุดในประเทศนี้คือมุมมองความคิดต่อโรคระบาดของประชาชนในพื้นที่ห่างไกลที่ยังคงเชื่อว่า Covid-19 ไม่ได้เกิดขึ้นจริง และจำนวนผู้ติดเชื้อที่มีการรายงาน ก็เป็นเพียงการสร้างสถานการณ์ของภาครัฐเพื่อหวังเงินบริจาคจากนานาประเทศ(8)
“...มันเป็นเรื่องระหว่างความเป็นความตาย คุณเลือกที่จะช่วยชีวิตคนอื่นได้ง่ายๆ เพียงแค่ยอมให้ความร่วมมือ”
คำกล่าวจากนายทาโบ คาซิเป ซีอีโอของสำนักงานเลขาธิการ Covid-19 แห่งชาติ(9) ต่อประเด็นด้านทัศนคติและความร่วมมือของคนในชาติกับการเผชิญหน้ากับปัญหาโรคระบาด ที่แน่นอนว่าจะสร้างรอยแผลลึกแก่ประเทศที่สภาพเศรษฐกิจไม่แข็งแรงเป็นทุนเดิมอยู่แล้ว หากการระบาดทวีความรุนแรงจนยากจะรับมือดังเช่นที่เห็นจากตัวอย่างในหลายประเทศ
อ้างอิง
facebook.com/covid19LesothoOfficialPage/photos/pcb.133164818340636/133164738340644/?type=3&theater
Mohahlaulaairline.com
en.wikipedia.org/wiki/Lesotho
africanews.com/2020/05/13/virus-free-lesotho-rolls-out-socio-economic-interventions/
facebook.com/covid19LesothoOfficialPage/photos/a.114688563521595/149222270068224/?type=3&theater
ewn.co.za/2020/03/27/lesotho-receives-covid-19-test-kits-from-billionaire-jack-ma
en.wikipedia.org/wiki/COVID-19_pandemic_in_Lesotho
facebook.com/covid19LesothoOfficialPage/photos/pcb.145927653731019/145927607064357/?type=3&theater
SABC News
(ตีพิมพ์ในนิตยสาร The Cloud วันที่ 13 กรกฎาคม 2020 https://readthecloud.co/lesotho-covid-19/)
Comments