Black Pete แห่งแดนกังหัน กับกระแส #Blacklivesmatter ที่มาก่อนกาล

(เครดิตรูปภาพ Wikimedia Commons CC: Danny den Otter & RTL)

“เธอเห็นเค้าแล้วรู้สึกยังไง?”

เพื่อนชาวดัตช์เปิดรูปให้ดู เป็นชายสวมชุดคอสตูมในงานเทศกาล มีผิวสีดำ ทาปากสีแดงชาด และผมหยิกหยอง แต่สิ่งที่ทำให้รู้สึกขัดตาก็เพราะลักษณะโครงหน้าของชายคนนั้นคือเค้าโครงของคนขาว ดวงตาสีซีด และสีผิวก็เหมือนถูกทาด้วยสีดำ...มันเป็นการทาสีจริงๆ

“...ฉันรู้สึกเหมือนเป็นการแดกดัน”

..

การเสียชีวิตของ George Floyd ปลุกกระแสต่อต้านการเหยียดสีผิวให้กลับมาอีกครั้งหนึ่ง ไม่เพียงแต่ในสหรัฐอเมริกา แต่ยังขยายวงกว้างดั่งคลื่นน้ำไปไกล ตั้งแต่อังกฤษ ฝรั่งเศส เยอรมนี สเปน บัลกาเรีย ตูนีเซีย เกาหลีใต้ ญี่ปุ่น ออสเตรเลีย และอีกหลายๆประเทศทั่วโลก

ที่ประเทศเนเธอแลนด์ การเรียกร้องเพื่อความเท่าเทียมกันทางเชื้อชาติในวันนี้อาจมีจุดเริ่มต้นจากการเสียชีวิตของชายผิวสีที่มินิโซต้าเช่นเดียวกับในภูมิภาคอื่นๆทั่วโลก แต่ที่ผ่านมาในอดีต ชายผู้ที่ทำให้ชาวดัตช์ออกมาประท้วงในประเด็นการเหยียดสีผิวมีชื่อว่า Zwarte Piet

Zwarte Piet หรือ Black Pete นี้ ไม่ใช่บุคคลที่มีตัวตนจริงๆ แต่เป็นตัวละครในตำนานผู้ติดสอยห้อยตาม Sinterklaas หรือซานตาคลอสในภาษาสากล มีรูปลักษณ์เป็นชายผิวสีดำ ปากสีแดง และผมหยิกหยอง วันที่ 5 ธันวาคมของทุกปีเป็นวัน Sinterklaas หากเด็กคนไหนนิสัยดีก็จะได้รับของขวัญจากลุงซานต้า แต่ถ้าเป็นเด็กดื้อ ก็จะถูก Black Pete จับยัดใส่กระสอบ ตีด้วยด้ามไม้กวาด และพาไปสเปน

ในงานเทศกาลเฉลิมฉลอง คนผิวขาวจะแต่งตัวเป็น Black Pete ด้วยการทาหน้าเป็นสีดำ ทาปากด้วยสีแดง ใส่วิกผมดำหยิกหยอง ไม่กี่ปีให้หลังมานี้ คาร์แรกเตอร์ของ Black Pete เป็นประเด็นที่ถกเถียงกันอย่างหนักในเรื่องของการเหยียดเชื้อชาติ หลายหน่วยงานเปลี่ยนภาพลักษณ์จากตัวละครผิวสีเป็น Sooty Pete หรือ นายพีทเปื้อนฝุ่น เพราะปีนเข้ามาทางปล่องไฟ และในงานเทศกาลก็ให้นักแสดงผิวขาวแต่งหน้าด้วยฝุ่นแทนการทาสีดำ ในขณะที่อีกหลายหน่วยงานยังคงภาพลักษณ์ของ Black Pete คนเดิมไว้อยู่ การเปลี่ยนแปลงนี้นำไปสู่การประท้วงและการปะทะกันระหว่างกลุ่มผู้สนับสนุนนายพีทคนเดิม และกลุ่มผู้สนับสนุนนายพีทคนใหม่ ซึ่งผู้อยู่ในกลุ่มหลังก็มีจำนวนไม่น้อยที่เป็นชาวดัตช์เชื้อสายซูรินาม หนึ่งในประเทศอาณานิคมในอเมริกาใต้ที่ประชาชนส่วนหนึ่งสืบเชื้อสายมาจากทาสซึ่งถูกนำมาจากแอฟริกาสมัยที่การค้าทาสยังเฟื่องฟู แต่กระนั้น ชาวดัตช์ส่วนมากก็ไม่ได้มองว่า Black Pete จะเป็นเรื่องของการเหยียดเชื้อชาติ เด็กเล็กๆกลับรู้สึกว่าเขาเป็นตัวตลกที่เจ๋งดีในขบวนพาเรด อย่างไงก็ตาม จากผลสำรวจพบว่าประชาชนราวครึ่งหนึ่งพอใจกับนายพีทคนใหม่ที่มีผิวหน้าสีขาวเปรอะเปื้อนไปด้วยฝุ่น

..

หลังการปะทุขึ้นของกระแส #blacklivesmatter และการประท้วงในอัมส์เตอร์ดัม รอตเตอร์ดัม และทั่วโลก นายกรัฐมนตรีของเนเธอแลนด์ Mark Rutte ออกมากล่าวกับรัฐสภาถึงเรื่อง Black Pete ว่า...

“...หลังจากนี้อีกไม่กี่ปี จะต้องไม่มี Black Pete อีกต่อไป”

แม้ว่าในปี 2014 เขาจะเคยออกมายอมรับว่าเคยแต่งหน้าทาสีดำปากแดงมาแล้วในอดีตก็ตาม

#blacklivesmatter #blackpete #Netherlands #Dutch #ผิวสี #socialmovement #เนเธอร์แลนด์ #ดัตซ์